Διδαχές (Αγ. Θεοφάνη του Έγκλειστου): Η αυτοεκτίμηση βλάπτει την ψυχή

Προσέχετε τον εαυτό σας. Η πρόοδος στην πνευματική ζωή διακρίνεται με την ολοένα και περισσότερη συναίσθηση της μηδαμινότητάς μας. Ενώ όσο αυξάνει η εκτίμηση του εαυτού μας σε κάτι, τόσο βαδίζουμε στην καταστροφή. Ο εχθρός θα το εκμεταλλευθεί αυτό. Θα πλησιάσει και θα επιχειρήσει να πετάξει κανένα πετραδάκι στον δρόμο μας για να σκοντάψουμε. Μια ψυχή που δίνει στον εαυτό της αξία, μοιάζει με τον κόρακα του Αισώπου που ακούγοντας τις κολακείες της αλεπούς για την «ωραία» του φωνή, άνοιξε το στόμα και του έπεσε το τυρί…». 

«Πόσο χρήσιμο θα ‘ταν να βρισκόταν κάποιος να σας κατηγορεί. Να χαίρεστε, αν ποτέ συμβεί αυτό. Είναι πολύ επικίνδυνο να σας επαινούν όλοι και κανείς να μην σας λέει την αλήθεια. Είναι νομίζετε δύσκολο να πλανηθεί ή να σκοντάψει κανείς; Απέχετε πολύ από το να θεωρείτε τον εαυτό σας άγιο και άξιο να συμβουλεύει τους άλλους;».

«Στο Κίεβο ασκήτευε κάποτε κάποιος με πολλή νηστεία και μόνωση. Τον πολέμησε όμως ο εγωισμός και άλλα πάθη. Πήγε λοιπόν και εξομολογήθηκε τους λογισμούς του στον μακαριστό στάρετς Παρθένιο. Εκείνος του έδωσε χρήματα και τον έστειλε στην αγορά λέγοντας: «Αγόρασε κρέας και φάγε το μπροστά στους άλλους». Ο ασκητής ακολούθησε την συμβουλή του στάρετς και όλοι οι πειρασμοί του φύγανε. Να πώς οι Πατέρες πολεμούσαν την υπερηφάνεια. Συχνά να ελέγχετε και σεις τον εαυτό σας στο σημείο αυτό. Γιατί δεν είναι μικρή συμφορά… Λένε ότι η υπερηφάνεια είναι κλέφτης που βρίσκεται μέσα στο σπίτι. Έρχεται συχνά σε συνεννόηση με τους εξωτερικούς κλέφτες, τους ανοίγει πόρτες και παράθυρα, κι εκείνοι μπαίνουν και αρπάζουν κάθε θησαυρό».

«Αγωνισθείτε, ενώ συναναστρέφεστε με άλλους και φροντίζετε για τις βιοτικές υποθέσεις, συγχρόνως να σκέπτεστε τον Θεό και να έχετε την συναίσθηση ότι βρίσκεται κοντά σας και σας κατευθύνει σύμφωνα με το άγιο θέλημά Του. Έτσι δεν θα διασπάσθε στην εσωτερική σας εργασία. Η διάσπαση είναι η πρώτη επιτυχία του διαβόλου. Η δεύτερη επιτυχία του είναι η προσκόλληση της καρδιάς σε κάτι το γήινο και η αιχμαλωσία των αισθημάτων και των σκέψεων σ’ αυτό. Αυτή είναι χειρότερη επιτυχία του εχθρού. Προσπαθήστε ν’ αποδεσμεύεστε από κάθε αιχμαλωσία της καρδιάς και από κάθε διάσπαση της εσωτερικής σας εργασίας. Ο τρόπος είναι ένας: Να μην απομακρύνεται η προσοχή από τον Κύριο και την συναίσθηση της παρουσίας Του.

Οι υπερβολές δεν οδηγούν ποτέ σε καλό. Το πρώτο βήμα για την υπερηφάνεια είναι η κενοδοξία, η πεποίθηση δηλαδή ότι είμαι κάτι. Το δεύτερο είναι η οίηση, η συναίσθηση δηλαδή του ότι όχι απλώς είμαι κάτι, αλλά κάτι σπουδαίο ενώπιον Θεού και ανθρώπων. Από την κενοδοξία και την οίηση γεννιέται πλήθος υπερήφανων λογισμών, βδελυκτών στον Θεό. Η αυτογνωσία και η βίωση της μηδαμινότητάς μας μπορεί εδώ να βοηθήσει. Συχνά ας φέρνουμε στην μνήμη μας σφάλματα του παρελθόντος και ας κατακρίνουμε τον εαυτό μας γι’ αυτά».

«Να καλλιεργείτε μέσα σας τον φόβο του Θεού και την ευλάβεια ενώπιον του απερίγραπτου μεγαλείου Του. Να έχετε καρδιά συντετριμμένη και ταπεινωμένη. Να θεωρείτε όλους τους άλλους ανώτερούς σας. Ν’ αγαπάτε την σιωπή, την μόνωση, την συνομιλία με τον Κύριο, που θα γίνει χειραγωγός και διδάσκαλός σας. Τα άγια δάκρυα αποτελούν εκδήλωση θείου ελέους και ασφάλεια στην πνευματική ξηρασία και στην σκλήρυνση των αισθημάτων. Μην τα περιφρονείτε και μην τα διώχνετε. Τα αμαρτωλά δάκρυα προκαλούν οίηση, αγαπούν την επίδειξη και παρέρχονται σύντομα. Όταν σας πλησιάζει η υπερηφάνεια διώξτε την και τοποθετήστε στην θέση της το ταπεινό φρόνημα και την συντριβή».

«Δεν υπάρχει λόγος να επαναλαμβάνω ότι το απόρθητο φρούριό μας είναι η ταπείνωσις. Δύσκολα την αποκτά κανείς. Μπορεί να θεωρεί ταπεινό τον εαυτό του και να μην έχει ίχνος απ’ αυτή. Ο σωστότερος ή ο μοναδικός δρόμος για την ταπείνωση είναι η υπακοή και η απάρνηση του ιδίου θελήματος. Χωρίς αυτά είναι δυνατόν ν’ αναπτύξει κανείς μέσα του εωσφορικό εγωισμό, παρά την εξωτερική ταπεινή συμπεριφορά και τις ταπεινολογίες. Σταθείτε λοιπόν και αναρωτηθείτε, αν έχετε υπακοή και απάρνηση του ιδίου θελήματος».

«Αγωνισθείτε ν’ αποκτήσετε ταπείνωση. Η ταπείνωσις είναι ευωδία Χριστού και ένδυμα Χριστού. Για χάρη της όλα θα τα συγχωρήσει ο Θεός. Δεν θα εξετάσει τις ελλείψεις που είχε ο αγώνας μας. Ενώ χωρίς ταπείνωση καμιά άσκηση δεν μπορεί να μας βοηθήσει. Με το ταπεινό φρόνημα μπορεί ο άνθρωπος να σωθεί. Χωρίς όμως αυτό το εισιτήριο δεν θα του επιτρέψουν να μπει στον παράδεισο που είναι γεμάτος από ταπεινούς. Η ταπείνωσις πρέπει ν’ αποτελεί το φόντο της εν Χριστώ ζωής».

«Αγωνισθείτε ενάντια του παλαιού σας εαυτού με όλες σας τις δυνάμεις και ο Θεός θα σας βοηθήσει. Έχετε σαν σκοπό ν’ αποκτήσετε «πνεῦμα συντετριμμένον», «καρδίαν συντετριμμένην καὶ τεταπεινωμένην» ( Ψαλμ. 50, 19 ). Όταν υπάρχουν αυτά, σημαίνει ότι βρίσκεσθε σε καλή κατάσταση. Τότε έχετε την σκέπη και την βοήθεια του Θεού. Τότε η προσήλωση στον Θεό είναι σταθερή και η ενθύμησή Του αδιάλειπτη».

«Προσπαθήστε να παλέψετε με το ευέξαπτο του χαρακτήρα σας. Το πάθος αυτό εκδηλώνεται όταν κάποιος ενεργήσει αντίθετα με την δική σας θέληση, επιθυμία ή εντολή. Όσο όμως ζει μέσα σας η υπερηφάνεια τίποτε δεν θα κατορθώσετε. Αυτή όλα τα κυβερνά. Αν μπορείτε πετάξτε την πέρα από την εξώπορτα του σπιτιού σας και απαγορέψτε της να ξαναπαρουσιασθεί. Να σκέπτεστε την πανταχού παρουσία του Θεού, καθώς και την ώρα του θανάτου. Η μνήμη του Θεού και του θανάτου είναι οι καλύτεροι διδάσκαλοι για την θεραπεία των παθών».

«Είθε ο Κύριος να σας διατηρεί το χάρισμα των δακρύων για πάντα! Αυτά μαλακώνουν την καρδιά και χαρίζουν την κατάνυξη. Πρέπει όμως να τα κρύβετε. Διότι η υπερηφάνεια ολόγυρά τους περιφέρεται, όπως ο σκύλος γύρω από την τροφή».

Διδαχές (Αγ. Θεοφάνη του Έγκλειστου)

synaxipalaiochoriou.blogspot