"Ο εξαγνισμός της καρδιάς"

Μετάνοια πραγματικὴ εἶναι πρῶτα νὰ συναισθανθῆ

ὁ ἄνθρωπος τὸ σφάλμα του, νὰ πονέση,

νὰ ζητήση συγχώρεση ἀπὸ τὸν Θεό, καὶ μετὰ νὰ

ἐξομολογηθῆ. Ἔτσι θὰ ἔρθη ἡ θεία παρηγοριά.

Γι᾿ αὐτὸ πάντα συνιστῶ μετάνοια καὶ ἐξομολόγηση.

Μόνον ἐξομολόγηση ποτὲ δὲν συνιστῶ.

– Γέροντα, ὁ Χριστὸς χωράει σὲ ὅλες τὶς καρδιές;

– Ὁ Χριστὸς χωράει, οἱ ἄνθρωποι δὲν Τὸν χωρᾶνε, γιατὶ δὲν προσπαθοῦν νὰ διορθωθοῦν. Γιὰ νὰ χωρέση ὁ Χριστὸς μέσα μας, πρέπει νὰ καθαρίση ἡ καρδιά. «Καρδίαν καθαρὰν κτίσον ἐν ἐμοί, ὁ Θεός...».

– Γέροντα, γιατί τὰ ἄγρια ζῶα δὲν πειράζουν τοὺς Ἁγίους;

– Ἀφοῦ ἡμερεύουν οἱ ἄνθρωποι, ἡμερεύουν καὶ τὰ ἄγρια ζῶα καὶ ἀναγνωρίζουν ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἀφεντικό τους. Στὸν Παράδεισο, πρὶν ἀπὸ τὴν πτώση, τὰ ἄγρια θηρία ἔγλειφαν τοὺς Πρωτοπλάστους μὲ εὐλάβεια, ἀλλὰ μετὰ τὴν πτώση πήγαιναν νὰ τοὺς ξεσκίσουν. Ὅταν ἕνας ἄνθρωπος ἐπανέρχεται στὴν προπτωτικὴ κατάσταση, τὰ ζῶα τὸν ἀναγνωρίζουν πάλι γιὰ ἀφεντικό.
Σήμερα ὅμως βλέπεις ἀνθρώπους ποὺ εἶναι χειρότεροι ἀπὸ τὰ ἄγρια θηρία, χειρότεροι ἀπὸ τὰ φίδια. Ἐκμεταλλεύονται ἀπροστάτευτα παιδιά, τοὺς παίρνουν τὰ χρήματα καί, ὅταν ἔρχωνται σὲ δύσκολη θέση, τὰ ἐνοχοποιοῦν, καλοῦν τὴν ἀστυνομία, τὰ πηγαίνουν καὶ στὸ ψυχιατρεῖο. Γι᾿ αὐτὸ τὸν 147ο Ψαλμό, ποὺ διάβαζε ὁ Ἅγιος Ἀρσένιος ὁ Καππαδόκης, γιὰ νὰ ἡμερέψουν τὰ ἄγρια ζῶα καὶ νὰ μὴν κάνουν κακὸ στοὺς ἀνθρώπους, τὸν διαβάζω, γιὰ νὰ ἡμερέψουν οἱ ἄνθρωποι καὶ νὰ μὴν κάνουν κακὸ στοὺς συνανθρώπους τους καὶ στὰ ζῶα.

– Πῶς ἐπανέρχεται, Γέροντα, ὁ ἄνθρωπος στὴν προπτωτικὴ κατάσταση;

– Πρέπει νὰ ἐξαγνισθῆ ἡ καρδιά. Νὰ ἀποκτήση τὴν ψυχικὴ ἁγνότητα, δηλαδὴ εἰλικρίνεια, τιμιότητα, ἀνιδιοτέλεια, ταπείνωση, καλωσύνη, ἀνεξικακία, θυσία. Ἔτσι συγγενεύει ὁ ἄνθρωπος μὲ τὸν Θεὸ καὶ ἀναπαύεται μέσα του ἡ θεία Χάρις. Ὅταν κάποιος ἔχη τὴν σωματικὴ ἁγνότητα, ἀλλὰ δὲν ἔχη τὴν ψυχικὴ ἁγνότητα, δὲν ἀναπαύεται ὁ Θεὸς σ᾿ αὐτόν, γιατὶ ὑπάρχει μέσα του πονηρία, ὑπερηφάνεια, κακία κ.λπ. Τότε ἡ ζωή του εἶναι μιὰ κοροϊδία. Ἀπὸ ᾿δῶ νὰ ξεκινήσετε τὸν ἀγώνα σας: Νὰ προσπαθήσετε νὰ ἀποκτήσετε τὴν ψυχικὴ ἁγνότητα.

– Γέροντα, μιὰ κακὴ συνήθεια μπορεῖ νὰ κοπῆ ἀμέσως;

– Κατ᾿ ἀρχὰς πρέπει νὰ καταλάβη ὁ ἄνθρωπος ὅτι αὐτὴ ἡ συνήθεια τὸν βλάπτει καὶ νὰ θελήση νὰ ἀγωνισθῆ, γιὰ νὰ τὴν κόψη. Χρειάζεται νὰ ἔχη κανεὶς πολλὴ θέληση, γιὰ νὰ μπορέση νὰ τὴν κόψη ἀμέσως. Ὅπως λ.χ. τὸ σχοινὶ κάνει σιγὰ‐σιγὰ μιὰ μικρὴ αὐλακιὰ στὸ χεῖλος τοῦ πηγαδιοῦ καὶ δὲν γλιστρᾶ πιά, ἔτσι καὶ κάθε συνήθεια λίγο‐λίγο χαράζει μιὰ αὐλακιὰ στὴν καρδιὰ καὶ δύσκολα βγαίνει ἀπὸ αὐτήν. Γι᾿ αὐτὸ πρέπει πολὺ νὰ προσέξη κανείς, νὰ μὴν ἀποκτήση κακὲς συνήθειες, γιατὶ μετὰ χρειάζεται πολλὴ ταπείνωση καὶ πολλὴ θέληση, γιὰ νὰ μπορέση νὰ τὶς ἀποβάλη. Ἔλεγε ὁ Παπα‐Τύχων: «Καλὴ συνήθεια, παιδί μου, ἀρετή· κακὴ συνήθεια, πάθη».

Πάντως διαπίστωσα ὅτι, ὅταν ὁ ἄνθρωπος, ἐνῶ ἀγωνίζεται, συνεχίζη νὰ σφάλλη καὶ δὲν ἀλλάζη, αἰτία εἶναι ὁ ἐγωισμός, ἡ φιλαυτία καὶ ἡ ἰδιοτέλεια. Λείπει ἡ ταπείνωση καὶ ἡ ἀγάπη, καὶ ἔτσι ἐμποδίζεται ἡ θεία ἐπέμβαση. Δὲν βοηθάει ὁ ἴδιος ὁ ἄνθρωπος τὸν Θεό, γιὰ νὰ τὸν βοηθήση. Ἂν π.χ. τὸν βοηθήση ὁ Θεὸς νὰ ξεπεράση ἕνα πάθος του, θὰ τὸ πάρη ἐπάνω του, θὰ ὑπερηφανευθῆ, γιατὶ θὰ νομίζη ὅτι μόνος του τὸ ξεπέρασε, χωρὶς τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ.

Ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας

– Εἶναι πολὺ βαρύ, Γέροντα, νὰ μολύνη κανεὶς τὸ Ἅγιο Βάπτισμα;

– Ἀνάλογα πόσο τὸ μολύνει. Ἄλλος τὸ μολύνει πολύ, ἄλλος λίγο, ἄλλος κάνει ἕναν λεκέ, ἄλλος δύο...

– Καὶ εἶναι τὰ μεγάλα ἁμαρτήματα ποὺ μολύνουν τὸ Βάπτισμα;

– Ἔ, φυσικά, τὰ θανάσιμα ἁμαρτήματα τὸ μολύνουν καὶ τότε ἡ θεία Χάρις ἀπομακρύνεται ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο. Βέβαια δὲν τὸν ἐγκαταλείπει, ὅπως οὔτε ὁ Φύλακας Ἄγγελος δὲν τὸν ἐγκαταλείπει. Θυμᾶστε τί εἶχε πεῖ ὁ διάβολος στὸν ἱερέα τῶν εἰδώλων γιὰ τὸν μοναχὸ ποὺ ἤθελε νὰ παντρευτῆ τὴν κόρη του; «Μὴ βιάζεσαι· αὐτὸς ἐγκατέλειψε τὸν Θεό, ἀλλὰ ὁ Θεὸς δὲν τὸν ἐγκατέλειψε ἀκόμη»2.

– Γέροντα, μπορεῖ κανεὶς νὰ ζῆ στὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας καὶ νὰ μὴν τὸ αἰσθάνεται;

– Ὄχι, τὴν αἴσθηση ὅλοι τὴν ἔχουν, ἀλλὰ ὑπάρχει ἀδιαφορία. Γιὰ νὰ ἔρθη κανεὶς στὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, πρέπει νὰ θέλη νὰ βγῆ ἀπὸ τὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας. Ἂς πάρουμε γιὰ παράδειγμα κάποιον ποὺ κλείσθηκε κατὰ λάθος σὲ ἕνα σκοτεινὸ ὑπόγειο. Μόλις δῆ μιὰ ἀκτίνα νὰ περνάη ἀπὸ μιὰ ρωγμή, κοιτάζει πῶς νὰ βγῆ στὸ φῶς. Θὰ ἀνοίξη σιγὰ‐σιγὰ τὴν ρωγμή, γιὰ νὰ βρῆ τὴν πόρτα καὶ νὰ βγῆ ἔξω. Ἔτσι καὶ ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ὁ ἄνθρωπος θὰ αἰσθανθῆ τὸ καλὸ ὡς ἀνάγκη καὶ μπῆ μέσα του ἡ καλὴ ἀνησυχία, θὰ καταβάλη προσπάθεια νὰ βγῆ ἀπὸ τὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας. Ἂν πῆ: «αὐτὸ ποὺ κάνω εἶναι λανθασμένο, δὲν πηγαίνω καλά», ταπεινώνεται, ἔρχεται ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀπὸ ἐκεῖ καὶ πέρα προχωράει κανονικά. Ἀλλά, ἂν δὲν μπῆ μέσα του ἡ καλὴ ἀνησυχία, εἶναι δύσκολο νὰ βοηθηθῆ. Κάποιος λ.χ. βρίσκεται σὲ κλειστὸ χῶρο καὶ αἰσθάνεται ἄσχημα. Τοῦ λές: «σήκω, ἄνοιξε τὴν πόρτα καὶ βγὲς ἔξω νὰ πάρης λίγο ὀξυγόνο, γιὰ νὰ συνέλθης», καὶ ἐκεῖνος ἀρχίζει: «Δὲν μπορῶ νὰ βγῶ ἔξω. Καὶ γιατί νὰ εἶμαι κλεισμένος μέσα καὶ νὰ μὴν μπορῶ νὰ πάρω ἀναπνοή; Καὶ γιατί νὰ μὴν ἔχω ὀξυγόνο; Καὶ γιατί ὁ Θεὸς νὰ μὲ ἔχη ἐδῶ καὶ τοὺς ἄλλους ἔξω;». Ἔ, μπορεῖ αὐτὸς νὰ βοηθηθῆ; Ξέρετε πόσοι βασανίζονται, ἐπειδὴ δὲν ἀκοῦν κάποιον ποὺ μπορεῖ νὰ τοὺς βοηθήση πνευματικά;

Ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν ἁμαρτία κάνει τὸν ἐπίγειο παράδεισο ἐπίγεια κόλαση. Ἂν ἡ ψυχή του μολυνθῆ μὲ θανάσιμες ἁμαρτίες, ζῆ μιὰ δαιμονικὴ κατάσταση· ἀντιδρᾶ, βασανίζεται, δὲν ἔχει εἰρήνη. Ἀντίθετα, ὅποιος εἶναι κοντὰ στὸν Θεό, ἔχει τὸν νοῦ του στὰ θεῖα νοήματα καὶ ἔχει πάντοτε καλοὺς λογισμούς, εἶναι εἰρηνικὸς καὶ ζῆ τὸν Παράδεισο στὴν γῆ. Αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ἔχει κάτι ξεχωριστὸ ἀπὸ ἐκεῖνον ποὺ εἶναι μακριὰ ἀπὸ τὸν Θεό, καὶ αὐτὸ εἶναι αἰσθητὸ καὶ στοὺς ἄλλους. Νά, αὐτὸ εἶναι ἡ θεία Χάρις, ἡ ὁποία προδίδει τὸν ἄνθρωπο, ἀκόμη κι ἂν κρύβεται.

2 Βλ. Εὐεργετινός, τόμος Α´, Ὑπόθεσις Α´, σ. 54 κ.ἑ.  

Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Γ’ «Πνευματικὸς Ἀγώνας»