Τα πάθη και οι ολέθριες
αδυναμίες. Ποια πάθη γεννούν άλλα.
Πριν από κάθε πτώση στην αμαρτία, οι δαίμονες
ρίχνονται πάνω στον άνθρωπο με τα εξής πάθη: πρώτα, με τη σκοτεινή λήθη· έπειτα, με τη βίαιη οργή και την απάνθρωπη
κακία και τέλος, με την άγνοια, που είναι ένα σκοτάδι χωρίς ίχνος φωτός.
Αυτά τα τρία πάθη πηγαίνουν μπροστά από κάθε
πτώση. Γιατί ο άνθρωπος δεν εκτελεί κάποια συγκεκριμένη αμαρτία, αν δεν έχει
πρώτα διατεθεί ευνοϊκά απέναντι σε κάθε αμαρτία, σε κάθε κακό, είτε με τη λήθη,
είτε με την οργή και την κακία, είτε με την άγνοια. Απ’ αυτά η ψυχή καταλήγει
στην αναισθησία. Ο νους, δηλαδή, που είναι
το μάτι της ψυχής, σκοτίζεται και μετά αιχμαλωτίζεται απ’ όλα τα πάθη.
Και πρώτη απ’ όλα γεννιέται η
ολιγοπιστία.
Έπειτα αυτή γεννάει τη φιλαυτία,
που αποτελεί την αρχή και το τέλος, τη ρίζα και την πηγή κάθε κακού. Η φιλαυτία
είναι μια άλογη αγάπη για τον ίδιο μας τον εαυτό, που μας κάνει, παντού και σε
κάθε περίσταση, να διαλέγουμε ότι μας συμφέρει. Η κακή αυτή ρίζα των παθών
ξεριζώνεται με τα μέσα της αγάπης, της ευσπλαχνίας και της εκκοπής του ιδίου
θελήματος.
Η φιλαυτία γεννάει την ασπλαχνία και τη
φιλαργυρία – αυτή την αχόρταγη κοιλιά, τη ρίζα και την αιτία κάθε κακού.
Σ’ αυτές τις δύο, τη φιλαυτία και τη
φιλοχρηματία, οφείλονται όλες οι δυστυχίες και οι κακοπραγίες στον κόσμο.
Η φιλαργυρία γεννάει την υπερηφάνεια, τόσο
στους κοσμικούς όσο και στους μοναχούς, εξαιτίας της οποίας οι δαίμονες ξέπεσαν
από τη θεία δόξα και γκρεμίστηκαν από τα ουράνια.
Η υπερηφάνεια γεννάει τη φιλοδοξία, εξαιτίας
της οποίας ο Αδάμ εξαπατήθηκε, θέλοντας να γίνει Θεός, και έριξε έτσι τόσα κακά
και την κατάρα πάνω σ’ ολόκληρο το ανθρώπινο γένος.
Η φιλοδοξία γεννάει τη φιληδονία.
Η φιληδονία γεννάει τη γαστριμαργία και την
πορνεία.
Η πορνεία γεννάει την οργή, που αφαιρεί τη
θέρμη της καρδιάς και είναι καταστροφική για κάθε αρετή.
Η οργή γεννάει τη μνησικακία, που απομακρύνει
την πνευματική θέρμη.
Η μνησικακία γεννάει τη σκοτεινή και μοχθηρή
βλασφημία.
Η βλασφημία γεννάει την άκαιρη λύπη, που σαν
σκουριά κατατρώει τον άνθρωπο.
Η λύπη γεννάει την άλογη αναίδεια.
Η αναίδεια γεννάει τη ματαιοδοξία, που βάζει
τον άνθρωπο να επιδεικνύει τις αρετές του, χάνοντας έτσι το μισθό του.
Η ματαιοδοξία γεννάει την ακατάσχετη φλυαρία. Η
φλυαρία γεννάει την αργολογία, το ψέμα, τη συκοφαντία, την κατάκριση, τον
διασκορπισμό του νου, την αιχμαλωσία, την απελπισία.
Η απελπισία γεννάει τα εφιαλτικά όνειρα.
Αν κάποιος κυριευθεί απ’ αυτά
τα πάθη, θα υποδουλωθεί και στα ακόλουθα: φρίκη, φόβο, φθόνο, μίσος, υποκρισία, απάτη,
ψιθυρισμό, απιστία, κλοπή, προσπάθεια, φιλοκτημοσύνη, δειλία, πείσμα, οίηση,
φιλαρχία, ανθρωπαρέσκεια, αναισχυντία, αστειολογία.
Κι όλ’ αυτά θα τον οδηγήσουν τελικά στην ολοκληρωτική πτώση, στην απερίγραπτη
άβυσσο της απώλειας διαμέσου της απελπισίας.
Σ’ αυτή την κατάσταση ο άνθρωπος
αυτοκαταστρέφεται, αγνοώντας τη φιλανθρωπία και το έλεος του Θεού, αγνοώντας
ότι Εκείνος ήρθε στη γη για να σώσει τους αμαρτωλούς, αγνοώντας ότι δεν υπάρχει
καμιά αμαρτία που να μην μπορεί να συγχωρηθεί.
Από τα επόμενα επτά πάθη φιλαυτία, φιλαργυρία,
υπερηφάνεια και κενοδοξία, μνησικακία, κατάκριση, έπαρση, απελπισία η τελευταία
είναι η κατάληξη όλων των παθών.
Αν δεν φυλαχθεί κανείς απ’ αυτά τα πάθη, αν δεν
τ’ απαρνηθεί, θα καταστρέψει τις δέκα αρετές που αναφέραμε πιο πάνω, δηλαδή την
πίστη, την αγάπη, τη νηστεία, την εγκράτεια, την αγρυπνία την προσευχή, την ταπείνωση, τη σιωπή, την ακτημοσύνη και τη
διάκριση, βλάπτοντας επίσης και όλες τις άλλες αρετές.
Αν έχει κανείς έστω και ένα από τα βασικά πάθη,
δεν θα πετύχει στον αγώνα του εναντίον των άλλων παθών, ακόμα κι αν ασκεί
κάποια αρετή, ακόμα κι αν χύσει το αίμα του για τον Χριστό. Και η προσευχή ενός
τέτοιου ανθρώπου δεν είναι ευάρεστη στον Θεό.
Είθε η χάρη του Κυρίου μας να μας λυτρώσει απ’
όλες τις δυσκολίες και τα πάθη. Αμήν.
Όσιος Παΐσιος
Βελιτσκόφκυ. Κρίνα του αγρού.
εκδ. Ιεράς Μονής Παρακλήτου, Ωρωπός 2012, 7η έκδοση
Μπορείτε να διαβάσετε και υπόλοιπα κεφάλαια του βιβλίου εδώ: Οσίου Παϊσίου Βελιτσκόφκυ. Κρίνα του αγρού.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου