Απόσπασμα:
«Η αγία Γραφή και η Εκκλησία δεν κάνει λόγο για κανένα
«αδογμάτιστο χριστιανισμό».
Κάτι τέτοιο θα απογύμνωνε την ηθική ζωή, το χριστιανικό φρόνημα από τις «ρίζες»
του, που είναι τα δόγματα της πίστης μας και θα οδηγούσε τον άνθρωπο σε σύγχυση
και αβεβαιότητα.
Από το άλλο μέρος τον άνθρωπο δεν τον σώζει η διανοητική παραδοχή των
δογμάτων της σωτηρίας· η δογματική αλήθεια πρέπει να επιβεβαιώνεται με την
καθημερινή ζωή: «και θα καταδικάσει (ο Κύριος) εκείνους που δεν γνωρίζουν τον
Θεόν και δεν υπακούουν στο Ευαγγέλιο του Κυρίου μας Ιησού Χριστού» (Β’ Θεσ. α’
8, Παράβλ. Ματθ. ε’ 19, ζ’ 24, Ιακ. β’ 26).
Τα σωτήρια λοιπόν δόγματα της Εκκλησίας δεν είναι καρπός διανοητικής
ενασχόλησης, αλλά Θείας αποκάλυψης, σε αναφορά με την καθημερινή ζωή του
πιστού. Γι’
αυτό και η χριστιανική πίστη δεν μπορεί να ιδεολογικοποιηθεί· είναι κοινωνία
και ζωή.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας δεν τόνιζαν απλώς την σύνδεση αυτών των δύο, αλλά και τον κίνδυνο των
αιρέσεων:
«Εμείς όμως, σας παρακαλώ, δεν πρέπει να τους ανεχόμαστε, αλλά να τους
κλείνουμε τ’ αυτιά μας και να πιστεύουμε στην αγία Γραφή. Όταν λοιπόν
ακολουθήσουμε πιστά, όσα είπαμε, πρέπει να φροντίσουμε να αποθηκεύουμε στις
ψυχές μας τα υγιή δόγματα και μαζί μ’ αυτά να επιδεικνύουμε και ακρίβεια ζωής,
ώστε και η ζωή μας να επιβεβαιώνει τα δόγματα, και τα δόγματα να αποδεικνύουν
πιο αξιόπιστη τη ζωή μας. Γιατί ούτε αν υπάρχει σε μας η ορθή διδασκαλία,
αδιαφορούμε όμως για τη ζωή, θα έχουμε κανένα όφελος, ούτε κι όταν έχουμε
ενάρετη ζωή, θα μπορέσουμε να κερδίσουμε κάτι χρήσιμο για τη σωτηρία μας, αν
αδιαφορούμε για τα ορθά δόγματα» (Χρυσόστομος).
Η αναζήτηση της αλήθειας με διανοητικές διαδικασίες είναι ο δρόμος της
φιλοσοφίας. Οι φιλόσοφοι όμως αναζητούν την αλήθεια του «τι», όχι την αλήθεια
του «ποιος». Αναζητούν μια ιδέα, ένα παγκόσμιο «νόμο», κάποιο «πρώτο κινούν»,
που είναι ακίνητο. Ο Θεός των φιλοσόφων δεν σώζει, γιατί δεν έρχεται σε
προσωπική κοινωνία με τον άνθρωπο. Είναι κάποιο αφηρημένο και απρόσωπο
«πνεύμα», «νόμος» ή «συνειδητότητα», όπως και ο θεός των ινδουιστών και αποκρυφιστών. Ο άνθρωπος που
αναζητάει τον Θεό με διανοητικές, νοητικές ή διαλογιστικές πρακτικές οδηγείται
στην πλάνη, γιατί αυτό που νομίζει ως θεό είναι κάποιο είδωλο·
όχι ο Θεός που σώζει τον άνθρωπο.
Ένας τέτοιος θεός, που είναι δημιούργημα του ανθρώπου ή ταυτίζεται με
τον ίδιο τον άνθρωπο (τον «Εαυτό»), δεν μπορεί να αναγεννήσει τον άνθρωπο και
να τον βοηθήσει να ξεπεράσει τη μοναξιά· ούτε προσφέρει βαθύτερο νόημα στη ζωή.
Αν πιστέψει κανείς σ’ ένα τέτοιο Θεό, που δεν ενδιαφέρεται για τη ζωή του
ανθρώπου, δεν χρειάζεται ν’ αλλάξει τίποτε· μπορεί να συνεχίσει τη ζωή του
χωρίς να αισθάνεται ότι πρέπει να λογοδοτήσει σε κάποιον για τις πράξεις του.
Αν δεν υπάρχει προσωπικός Θεός, τη θέση Του την παίρνει ο ίδιος ο
άνθρωπος. Αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση που ο
άνθρωπος εγκολπωθεί πανθεϊστικές και ασιατικές κοσμοθεωριακές αντιλήψεις.
Ο ίδιος ο άνθρωπος (ο «Εαυτός») ταυτίζεται με τον θεό· καθορίζει τον ηθικό νόμο
και είναι υπόλογος μόνο στον εαυτό του. Μια απέραντη μοναξιά απλώνεται στη ζωή
του ανθρώπου. Κανείς δεν μπορεί να τον ανυψώσει πάνω από την κτιστή του
πραγματικότητα, να τον κάνει μέτοχο της αιώνιας ζωής.
Η μόνη απάντηση στο υπαρξιακό πρόβλημα του ανθρώπου είναι η αναζήτηση
της αλήθειας του «ποιος», όχι ο Θεός των φιλοσόφων.
Μόνο ο Ιησούς Χριστός, ως «η οδός και η αλήθεια και η
ζωή» (Ιω. ιδ’ 6) αποτελεί τη λύση στο πρόβλημα του ανθρώπου.»
Του π. Αντωνίου Αλεβιζοπούλου (†)
* Απόσπασμα από το βιβλίο του «Η
Ορθοδοξία μας»
Περιοδικό Διάλογος
Τεύχος 30
Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2002
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου