"Ο ἄνθρωπος ή θα γίνη ἀρχοντόπουλο ή θα μείνη κακορρίζικος"

– Γέροντα, ζηλεύω, μαλώνω καὶ φέρομαι ἀδιάκριτα. 

– Σοῦ λείπει ἡ πατερική, ἡ πνευματική, ἀρχοντιά, καὶ ἑπόμενο εἶναι νὰ μαλώνης. Κοίταξε νὰ ἀποκτήσης πνευματικὴ ἀρχοντιά, γιὰ νὰ ἀποκτήσης καὶ διάκριση. Ἀλλά, γιά πές μου τί λογισμοὶ ἀνέβηκαν καὶ κατέβηκαν, ὅταν δὲν ἔστειλα καὶ σ᾿ ἐσένα μικρὴ εἰκονίτσα ὅπως στὶς ἄλλες ἀδελφὲς καὶ τί σκέφτηκες, ὅταν ἔλαβες τὴν ἄλλη φορὰ τὴν μεγαλύτερη; Κάνε καὶ ἕναν πνευματικὸ λογαριασμό, νὰ ρίξω κι ἐγὼ μιὰ ματιὰ καί, ἂν εἶναι σωστός, θὰ σοῦ φτιάξω ἕνα ξυλόγλυπτο Ἅγιον Ὄρος καὶ θὰ σοῦ τὸ στείλω ἀπὸ τὸ Ἅγιον Ὄρος. Εἶχα ξεκινήσει νὰ φτιάχνω ἕνα μὲ τὰ μοναστήρια, τὶς πέτρες, τὰ δρομάκια, τὰ καλντερίμια... Ἦταν περίπου εἴκοσι ἑκατοστά, μισοέτοιμο, ἀλλὰ μοῦ τὸ πῆραν κάποια παιδιά. Τὸ ἤθελαν γιὰ εὐλογία καὶ ἐπέμεναν νὰ τοὺς τὸ δώσω.

– Γέροντα, θὰ ἦταν πολὺ καλὰ παιδιά...

– Ἅμα ἦταν πολὺ καλὰ παιδιά, θὰ εἶχαν ἀρχοντιὰ καὶ δὲν θὰ τὸ ζητοῦσαν μὲ τέτοια ἀπαίτηση! Τοὺς εἶπα: «Νὰ τὸ τελειώσω· πῶς νὰ σᾶς τὸ δώσω μισό;». Ἐκεῖνα ἐπέμεναν: «Ὄχι, δῶσ᾿ το μας ἔτσι! Τί νὰ παιδευτῆς νὰ τὸ τελειώσης»! Κατάλαβες; Μὲ διευκόλυναν! Τί κόσμος ὑπάρχει!... Νὰ φαντασθῆτε κάποιος μοῦ ζήτησε τὸ μάτι μου γιὰ εὐλογία.

– Σοβαρά, Γέροντα;

– Ναί, σοβαρά! Νὰ τοῦ δώσω τὸ μάτι μου γιὰ εὐλογία! Ἦταν καμμιὰ τριανταριὰ χρονῶν, εἶχε χάσει τὸ φῶς του καὶ θὰ ἔκανε μιὰ ἐγχείρηση. Τὸν εἶχαν φέρει στὸ Καλύβι. Τὸν λυπήθηκα, τὸν πόνεσα τόσο, ποὺ τοῦ εἶπα: «Κοίταξε, μὴ στενοχωριέσαι, ἂν τυχὸν δὲν πετύχη ἡ ἐπέμβαση, θὰ σοῦ δώσω τὸ δικό μου μάτι. Ἐμένα μοῦ φθάνει τὸ ἕνα, γιὰ νὰ ἐξυπηρετοῦμαι». Ἦρθε μετὰ ἀπὸ λίγο καιρό, χαρούμενος, γιατὶ πέτυχε ἡ ἐγχείρηση καὶ ἔβλεπε καλὰ καὶ μὲ τὰ δυό του μάτια καὶ μοῦ λέει: «Ἦρθα, νὰ μοῦ δώσης τὸ μάτι»! «Καλά, τοῦ λέω, ἀφοῦ βλέπεις τώρα!». «Ὄχι, τὸ θέλω γιὰ εὐλογία», μοῦ λέει. Πάλι τὸν πόνεσα, ἀλλὰ αὐτὴν τὴν φορὰ τὸν πόνεσα ποὺ δὲν εἶχε ἴχνος ἀρχοντιᾶς! Ἄλλος πόνος αὐτός...

– Γέροντα, πρόσεξα ὅτι, ὅταν κάνω κάτι ποὺ θὰ τὸ ἐκτιμήσουν, τὸ κάνω μὲ περισσότερη ὄρεξη.

– Ξέρεις τί μοῦ θύμισες τώρα; Ἕνα κακόμοιρο κοριτσάκι, τὴν Σπυριδούλα. Ἕνας σιδερᾶς τὸ εἶχε βάλει νὰ φυσάη μὲ τὸ φυσερὸ τὸ καμίνι καὶ τοῦ ἔλεγε συνέχεια: «Φύσα ‐ φύσα, Σπυριδούλα, καὶ θὰ σοῦ πάρω καινούργιο φουστάνι». Κι ἐκεῖνο τὸ φουκαριάρικο, ἐπειδὴ τοῦ ἔταξε καινούργιο φουστάνι, ζοριζόταν· σήκωνε τὰ χεράκια του καὶ φυσοῦσε μὲ τὸ φυσερὸ τὰ κάρβουνα! Κατάλαβες; Ἂν δὲν ἀποκτήσης ἀρχοντιά, σὰν τὴν Σπυριδούλα θὰ εἶσαι. Ὁ ἄνθρωπος ἢ θὰ γίνη ἀρχοντόπουλο ἢ θὰ μείνη κακορρίζικος.

– Γέροντα, ἔχω τὸν λογισμὸ ὅτι δὲν μὲ βοηθᾶτε ὅσο τὶς ἄλλες ἀδελφές.

– Ἂν καὶ σοῦ ἔχω δώσει πολλά, καὶ ἀπὸ μακριὰ καὶ ἀπὸ κοντά, κάθε φορὰ ποὺ ἐρχόμουν ἀπὸ τὸ Ἅγιον Ὄρος, φαίνεται δὲν τὰ κράτησες· τὰ ἔχεις σπαταλήσει καὶ τώρα εἶσαι σὰν ἀπογοητευμένη ζητιάνα ποὺ ἔχασε ὅ,τι μάζεψε. Τί νὰ σὲ κάνω; Θὰ εὔχωμαι σύντομα νὰ γίνης πλούσια τοῦ Χριστοῦ, γιὰ νὰ φύγης ἀπὸ τὴν καλύβα μὲ τοὺς τενεκέδες καὶ νὰ εἶσαι πλέον ἀρχοντοπούλα τοῦ Χριστοῦ.

Πολὺ μὲ συγκινοῦν οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν ἀρχοντιά. Ὅποιος ἔχει ἀρχοντιά, χωρὶς νὰ μὲ ρωτήση – οὔτε κι ἐγὼ τὸν ρωτάω –, μπαίνει μόνος του μέσα μου καὶ κοινοβιάζει στὴν καρδιά μου καὶ τὸν μεταφέρω μαζί μου καὶ τὸν χαίρομαι ἀπὸ κοντά, ὅσο μακριὰ κι ἂν βρίσκεται σωματικά.

Ἁγ. Παϊσίου Ἁγιορείτου: ΛΟΓΟΙ Ε’ «Πάθη καὶ Ἀρετὲς»