Άγιος Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ: 4. Η κατάσταση της ανθρώπινης φύσεως μετά την πτώση του ανθρώπου.

Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσιανίνωφ. Έργα 4 – Ασκητικές εμπειρίες Δ΄
εκδ. Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2012

greekdownloads.wordpress

«Με δύο τρόπους και με δύο δεσμά δέθηκε σ’ αυτή τη ζωή ο άνθρωπος», λέει ο όσιος Μακάριος ο Μέγας, «όταν αθέτησε την εντολή του Θεού και διώχθηκε από τον παράδεισο: με τη βιοτική μέριμνα και με την αγάπη του κόσμου. Δηλαδή, με τις σαρκικές ηδονές και τα πάθη, με τον πλούτο, τη δόξα και την περιουσία, με τη γυναίκα, τα παιδιά και τους συγγενείς, με τις πατρίδες και τους τόπους καταγωγής, με τα ενδύματα και, κοντολογίς, με όλα τα ορατά πράγματα, από τα οποία ο λόγος του Θεού τον προτρέπει ν’ απομακρυνθεί με τη θέλησή του. Επειδή στα ορατά ο καθένας δένεται θεληματικά, πρέπει με τη θέληση του να χωριστεί και να ελευθερωθεί απ’ όλα αυτά, ώστε να μπορέσει να εκπληρώσει τέλεια την εντολή του Θεού.

»Αλλά και εσωτερικά, η ψυχή του ανθρώπου είναι αιχμαλωτισμένη και φυλακισμένη και περιτειχισμένη και δεμένη με τις αλυσίδες του σκότους από τα πονηρά πνεύματα. Έτσι, δεν μπορεί ν’ αγαπά τον Κύριο όπως θέλει, να πιστεύει όπως θέλει και να προσεύχεται όπως θέλει» (Οσίου Μακαρίου του Μεγάλου, Ομιλίες Πνευματικές, ΚΑ΄. 2).

Στη συνέχεια της ομιλίας του ο μεγάλος αυτός άνθρωπος του Θεού και διδάσκαλος των μοναχών επισημαίνει ότι μόνο όσοι αποτίναξαν τα δεσμά του κόσμου και αφιερώθηκαν στην ειλικρινή διακονία του Θεού μπορούν να δουν νοερά, με θεία αποκάλυψη, την ψυχική τους κατάσταση, κατάσταση αιχμαλωσίας, δουλείας και αιώνιου θανάτου.

Απεναντίας, όσοι δεν φρόντισαν έγκαιρα για την αποτίναξη των δεσμών τους, των δεσμών που τους επέβαλαν ο ορατός κόσμος και η πρόσκαιρη επίγεια ζωή με τις ποικίλες σχέσεις και καταστάσεις της, ποτέ δεν θα διαπιστώσουν και δεν θα αναγνωρίσουν την αιχμαλωσία τους, ποτέ δεν θα δουν τα πονηρά πνεύματα να ενεργούν μέσα τους. Έτσι, παραμένουν πάντοτε ξένοι και άγνωστοι προς τον ίδιο τους τον εαυτό.

Τα κρυφά πάθη, που αναπτύσσονται στην ψυχή τους, όχι μόνο δεν τα αντιλαμβάνονται, αλλά και πολύ συχνά θεωρούν την κίνηση τους ως κίνηση αλήθειας και την ενέργεια τους ως ενέργεια της θείας χάριτος ή παρηγορίας της συνειδήσεως.

Στη μοναχική ζωή η σωματική μόνο άσκηση, όσο σκληρή κι αν είναι, δεν μπορεί ν’ αποκαλύψει στον άνθρωπο τα εσωτερικά του δεσμά και δεινά. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη και η ψυχική άσκηση. Ο σωματικός κόπος, όταν δεν συνοδεύεται από ψυχικό, περισσότερο βλάπτει παρά ωφελεί, καθώς προκαλεί τον επανάσταση και μάλιστα επανάσταση εξαιρετικά βίαιη των ψυχικών παθών: της κενοδοξίας, της υποκρισίας, της πονηρίας, της υπερηφάνειας, του μίσους, της ζήλιας, της αυταρέσκειας. «Εάν ή εσωτερική εργασία», λέει ο όσιος Βαρσανούφιος ο Μέγας, «δεν βοηθήσει, μετά τον Θεό, τον άνθρωπο, τότε αυτός μάταια κοπιάζει στην εξωτερική εργασία» (Οσίων Βαρσανουφίου και Ιωάννη, Αποκρίσεις, σιδ΄).

Οι ακόλουθες πνευματικές ασκήσεις αποκαλύπτουν στον αγωνιστή την εσωτερική του αιχμαλωσία και τον βοηθούν να πολεμήσει τις εμπαθείς σκέψεις και τα εμπαθή αισθήματά του:

1. Η γνήσια υπακοή. Μ’ αυτήν ο αρχάριος αγωνιστής κόβει για τον Θεό το θέλημα του και απαρνείται τον λογισμό του, εκπληρώνοντας το θέλημα και ακολουθώντας τον λογισμό ενός προχωρημένου αγωνιστή, που έχει οικειωθεί την απόλυτη υπακοή στον Θεό.

Με την υπακοή του ο αρχάριος θα προκαλέσει οπωσδήποτε την αντίδραση του αγγέλου που έπεσε από υπερηφάνεια, και μ’ αυτόν τον τρόπο θα διαπιστώσει ότι αυτός υπάρχει μέσα του. Αν παραμείνει σταθερός στην υπακοή και δεν απατηθεί από τις δολερές εμφανίσεις του πονηρού, ο οποίος θα επιχειρήσει με διάφορες αφορμές να τον αποτρέψει από την άσκηση της, θα πολεμηθεί άγρια από τον φθονερό αόρατο εχθρό του με ποικίλες αμαρτωλές φαντασιώσεις, σκέψεις, ροπές και αισθήματα. Μ΄ όλα αυτά ο αγωνιστής θα διαπιστώσει το μέγεθος του πολύμορφου κακού, που κρυβόταν ως τότε στα βάθη της καρδιάς του χωρίς ο ίδιος να το ξέρει.

2. Η μελέτη, η εγκόλπωση και η τήρηση των ευαγγελικών εντολών. Με την τήρηση των εντολών όχι μόνο παύει η ενεργητική αμαρτία, αλλά και καταστρέφονται τα σπέρματα της στον νου και την καρδιά. Όταν τηρούμε ή, πιο σωστά, όταν αγωνιζόμαστε να τηρούμε τις εντολές, αποκαλύπτεται ξεκάθαρα η αμαρτία, που ζει μέσα μας. Αυτή εξαπολύει εναντίον της ψυχής μας σκληρό πόλεμο, στον οποίο συμμετέχουν δυναμικά και τα πονηρά πνεύματα.

3. Οι ατιμώσεις και οι άλλες θλίψεις αποκαλύπτουν, επίσης, την κρυμμένη στα βάθη της ψυχής μας αμαρτία. Τέτοιες θλίψεις ονομάζονται και δοκιμασίες, καθώς μ’ αυτές δοκιμάζεται η καρδιά και αναγκάζεται να κάνει φανερή την κρυφή κατάσταση της. Στον άνθρωπο που βρίσκεται ακόμα κάτω από την εξουσία της αμαρτίας, η κατάσταση της καρδιάς του γίνεται φανερή με την πικρία, τη λύπη, τη βαρυγγώμια, την αγανάκτηση, την αυτοδικαίωση, την εκδικητικότητα, το μίσος. Η βίαιη κίνηση αυτών των παθών στην ψυχή και οι άγριες επιθέσεις των λογισμών και των φαντασιών αποδεικνύουν αναμφισβήτητα την ενέργεια του υπερήφανου πονηρού πνεύματος.

4. Η προσεκτική προσευχή και ιδιαίτερα η προσευχή του Ιησού, που γίνεται με τον νου στην καρδιά, πληγώνει το νοητό φίδι που φωλιάζει στα βάθη της ψυχής, κι έτσι το ερεθίζει. Σχετικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από μια ομιλία του αγίου Ιωάννη του Χρυσοστόμου, που το παραθέτουν στο σύγγραμμά τους για την ησυχαστική ζωή οι όσιοι Κάλλιστος και Ιγνάτιος οι Ξανθόπουλοι:

«Σας παρακαλώ, αδελφοί, ποτέ να μην καταπατήσετε ή καταφρονήσετε τον κανόνα της προσευχής. Γιατί άκουσα κάποιους πατέρες να λένε κάποτε: «Ποιος μοναχός είναι πράγματι μοναχός, αν καταπατήσει ή καταφρονήσει τον κανόνα του;”. Μάλλον οφείλει, είτε τρώει, είτε πίνει, είτε κάθεται, είτε εκτελεί διακόνημα, είτε βαδίζει είτε οτιδήποτε άλλο κάνει, να κράζει αδιάλειπτα το ‘‘Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησον με”, ώστε η μνήμη του ονόματος του Κυρίου μας Ιησού Χριστού να ερεθίζει σε πόλεμο τον εχθρό. Γιατί η ψυχή που βιάζει τον εαυτό της, θα τα βρει όλα, τόσο τα κακά όσο και τα καλά, μ’ αυτή τη μνήμη του Ιησού. Πρώτα θα δει στην καρδιά το κακό, και μετά θα βρει το καλό»*, δηλαδή τη χάρη του Θεού, που φυτεύεται μέσα σε κάθε ορθόδοξο χριστιανό με το άγιο Βάπτισμα.

* Οσίων Καλλίστου και Ιγνατίου των Ξανθοπούλων, Μέθοδος και κανόνας συν Θεώ ακριβής και παρά των αγίων έχων τας μαρτυρίας, περί των αιρουμένων ησύχως βιώναι και μοναστικώς, μθ΄.

Αυτόν τον εσωτερικό πόλεμο πρέπει να τον αντιμετωπίζει κανείς με ψυχική δύναμη και ηρεμία, όπως διδάσκει ο όσιος Μακάριος ο Μέγας, με ακλόνητη πίστη και ελπίδα στον Κύριο, αλλά και με μεγάλη υπομονή. Από τον Κύριο ας περιμένει τη βοήθεια και το χάρισμα της εσωτερικής ελευθερίας. Ο πόλεμος δεν μπορεί να στεφθεί από τη νίκη και η ελευθερία δεν μπορεί να αποκτηθεί μόνο με τον προσωπικό αγώνα του ανθρώπου. Τόσο η νίκη όσο και η ελευθερία είναι δώρα του Θεού και δίνονται στον αγωνιστή στον κατάλληλο καιρό, που είναι γνωστός μόνο στον Κύριο (βλ. Οσίου Μακαρίου του Μεγάλου, ο.π., ΚΑ΄, 3-4)

Μεγάλο λάθος κάνουν όσοι, ενώ βρίσκονται κάτω από την εξουσία των παθών, απαιτούν από τον εαυτό τους την απάθεια. Έχοντας τέτοια παράλογη απαίτηση, που οφείλεται σε εσφαλμένη γνώση, ή και πλήρη αγνωσία του εαυτού τους, πέφτουν σε μεγάλη σύγχυση, όταν εμφανιστεί μέσα τους η αμαρτία με οποιαδήποτε μορφή της. Και τότε κυριεύονται από αθυμία ή και απελπισία. Η έλλειψη της αυτογνωσίας, βλέπετε, τους κάνει να θεωρούν αδικαιολόγητη και άτοπη την εμφάνιση της αμαρτίας στους λογισμούς και τα αισθήματα, αλλά κατ’ επέκταση και στα λόγια και στις πράξεις*. Αυτή, ωστόσο, και δικαιολογημένη είναι και φυσική και αναπόφευκτη.

* Εδώ, βέβαια, δεν γίνεται λόγος για τις θανάσιμες αμαρτίες ούτε για τις εκούσιες, αλλά γι’ αυτές που οφείλονται σε συναρπαγή από αιφνίδια και ακούσια ενέργεια κάποιου πάθους.

«Αν μας ενοχλήσει ένα πάθος», λέει ο αββάς Δωρόθεος, «δεν πρέπει να ταραχθούμε. Γιατί το να ταραχθεί κανείς, όταν ενοχληθεί από κάποιο πάθος, είναι σημάδι αγνωσίας και υπερηφάνειας και προέρχεται από την άγνοια της καταστάσεώς του και από τη φυγοπονία του, όπως είπαν και οι πατέρες: “Γι’ αυτό δεν προκόβουμε, επειδή δεν ξέρουμε τα μέτρα μας, ούτε έχουμε υπομονή να τελειώσουμε το έργο που αρχίσαμε, αλλά θέλουμε να αποκτήσουμε την αρετή άκοπα”. Γιατί, λοιπόν, παραξενεύεται ο κυριευμένος από τα πάθη, όταν τον ενοχλεί κάποιο απ’ αυτά; Γιατί ταράζεται που το έκανε πράξη; Έχεις το πάθος και ταράζεσαι; Είσαι δεμένος μαζί του και λες, “Γιατί μ’ ενοχλεί;”. Καλύτερα κάνε υπομονή, αγωνίσου, παρακάλεσε τον Θεό» (Αββά Δωροθέου, ο.π., ΙΓ΄, 141).

Ο Ρώσος γέροντας Σεραφείμ του Σάρωφ λέει: «Να είσαι συγκαταβατικός στις αδυναμίες και τις ατέλειες της ψυχής σου και να τις υπομένεις, όπως υπομένεις τις αδυναμίες των άλλων. Δεν πρέπει, όμως, να γίνεις νωθρός, αλλά πάντοτε να παρακινείς τον εαυτό σου προς το καλύτερο. Ίσως έφαγες πολύ, ή έκανες κάτι άλλο παρόμοιο, που είναι φυσικό στην ανθρώπινη αδυναμία. Μην ταράζεσαι γι’ αυτό και μην προσθέτεις ζημιά στη ζημιά, αλλά με ανδρεία παρακίνησε τον εαυτό σου σε διόρθωση και προσπάθησε ταυτόχρονα να διατηρήσεις την ψυχική σου ειρήνη, σύμφωνα με τα λόγια του αποστόλου: “Μακάριος είναι εκείνος που δεν τον ελέγχει η συνείδηση του για κάτι που έκανε ύστερα από εξέταση, θεωρώντας το ορθό (Ρωμ. 14, 22). ( Σ.τ.Μ. Πρβλ. Οσίου Σεραφείμ του Σάρωφ, Διδαχές, μετ. Π. Μπότση, Φιλοκαλία των Ρώσων Νηπτικών 1, Αθήνα 1983, σελ. 73-75)

Όσοι διαπιστώνουν την ύπαρξη της αμαρτίας μέσα τους, περνούν όλο τον καιρό της επίγειας ζωής τους με την κατά Θεόν λύπη για την αμαρτωλότητα τους. Φανερώνοντας νοερά την ολέθρια κατάστασή τους στον Κύριο, φωνάζουν με καρδιά γεμάτη πόνο και συντριβή:

«Τα μάτια μου ασταμάτητα στον Κύριο τα στρέφω, γιατί Αυτός θα ελευθερώσει τα πόδια μου από την παγίδα. Ρίξε πάνω μου το βλέμμα σου και ελέησε με, γιατί είμαι μόνος και αδύναμος. Πλήθυναν οι θλίψεις της καρδιάς μου. Λύτρωσε με από τις στενοχώριες μου!» (Ψαλμ. 24:15-17)

«Γλίτωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου! Από τα χέρια εκείνων που ορμούν σαν τα σκυλιά εναντίον μου, προστάτεψε τη μοναδική ψυχή μου!» (Ψαλμ. 21:21).

«Τι ωφελείται ο άνθρωπος, αν κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά χάσει την ψυχή του; Ή τι μπορεί να δώσει ο άνθρωπος αντάλλαγμα για την ψυχή του;» (Ματθ. 16:26).

«Σώσε με από του (νοητού) λιονταριού το στόμα! Σώσε με, τον ταπεινωμένο, από τα κέρατα των μονόκερων (νοητών θηρίων)! » (Ψαλμ. 21:22).

«Ο αντίπαλός μας διάβολος περιφέρεται σαν λιοντάρι που βρυχάται, ζητώντας κάποιον να καταβροχθίσει» (Α΄ Πέτρ. 5:8).

«Κοίτα την ταλαιπωρία μου και τον κόπο μου, και συγχώρεσε όλες τις αμαρτίες μου. Κοίτα πόσο αυξήθηκαν οι εχθροί μου, και με μισούν άδικα. Φύλαξε την ψυχή μου», όπως φύλαξες την ψυχή του δούλου σου Ιώβ, «και λύτρωσε με. Ας μην ντροπιαστώ, γιατί στήριξα τις ελπίδες μου σ’ Εσένα» (Ψαλμ. 24:18-20).

Όποιος ζει έτσι, αναμφίβολα θ’ αξιωθεί να πει κάποτε: «Με μεγάλη υπομονή περίμενα βοήθεια από τον Κύριο, κι Εκείνος με πρόσεξε και άκουσε τη δέηση μου. Μ΄ έβγαλε από τον λάκκο της ταλαιπωρίας και από τον βούρκο της λάσπης. Στήριξε τα πόδια μου πάνω στον βράχο. Οδήγησε τα βήματά μου (στον σωστό δρόμο). Στο στόμα μου έβαλε ένα καινούργιο τραγούδι, έναν ύμνο προς τον Θεό μας» (Ψαλμ. 39:2-4).

Δεν είναι ψεύτης Εκείνος που υποσχέθηκε τη λύτρωση σ’ όσους ελπίζουν σ’ Αυτόν, σ’ όσους ποτέ δεν χάνουν την ελπίδα τους σ’ Αυτόν, παρ’ όλη την ταλαιπωρία, τη μακροχρόνια και βασανιστική ταλαιπωρία που προξενεί στις ψυχές τους η βία της αμαρτίας. Θα εκπληρώσει, λοιπόν, οπωσδήποτε την υπόσχεση του. «Ο Θεός», λέει ο Υιός του, «δεν θα αποδώσει το δίκιο στους εκλεκτούς του, που του φωνάζουν για βοήθεια μέρα και νύχτα, μολονότι πρόσκαιρα αναβάλλει να το κάνει; Σας βεβαιώνω ότι θα τους αποδώσει το δίκιο τους πολύ γρήγορα» (Λουκ. 18:7-8). Γιατί όμως, ο Θεός «πρόσκαιρα αναβάλλει», όπως επισημαίνει εδώ ο Κύριος; Επειδή ο άνθρωπος, για την ωφέλεια του, πρέπει να δοκιμαστεί και από την αμαρτία, που ζει μέσα του, και από τα πονηρά πνεύματα.

«Ο κυρίαρχος αυτού του κόσμου», λέει ο όσιος Μακάριος ο Μέγας, «γι’ αυτούς που βρίσκονται σε νηπιακή πνευματική κατάσταση, είναι ραβδί που παιδαγωγεί και μαστίγιο που πληγώνει. Με τις θλίψεις και τους πειρασμούς, όμως, που προξενεί σ’ αυτούς τους ανθρώπους (ο σατανάς), τους ετοιμάζει μεγάλη δόξα και μεγαλύτερη τιμή… Γιατί μέσω του πονηρού, επιτελείται ένα πάρα πολύ μεγάλο και σωτήριο έργο, όπως έχει κάπου λεχθεί: “Το κακό, μολονότι δεν έχει καλό σκοπό, συνεργεί στο καλό’’.

Στις καλές ψυχές, που έχουν αγαθή προαίρεση, ακόμα και όσα φαινομενικά είναι λυπηρά, βγαίνουν σε καλό, όπως λέει και ο απόστολος: ‘‘Αν αγαπά κανείς τον Θεό, Αυτός κάνει τα πάντα να συντελούν στο καλό του’’ (Ρωμ. 8:28). Ο Θεός επιτρέπει στο παιδαγωγικό αυτό ραβδί να ενεργεί, προκειμένου να δοκιμάζονται (οι άνθρωποι όπως) τα σκεύη μέσα στο καμίνι, και απ’ αυτά τα καλά να γίνονται πιο γερά, ενώ απεναντίας τα άχρηστα να καταστρέφονται, μην αντέχοντας τη δύναμη της φωτιάς.

Ο διάβολος, δηλαδή, όντας πλάσμα και δούλος του Κυρίου, δεν υποβάλλει (τους ανθρώπους) σε όσους πειρασμούς και όσες θλίψεις θέλει ο ίδιος, αλλά σε όσους και όσες του επιτρέπει η θεία βούληση, που του δίνει και τη σχετική άδεια. Γιατί ο Θεός, που γνωρίζει με ακρίβεια την κατάσταση και την αντοχή όλων των ανθρώπων, παραχωρεί να δοκιμαστεί ο καθένας ανάλογα με τις δυνάμεις του.

“Ο Θεός”, λέει ο απόστολος, ‘‘που κρατά τις υποσχέσεις του, δεν θα επιτρέψει σε κανέναν πειρασμό να ξεπεράσει τις δυνάμεις σας αλλά, όταν έρθει ο πειρασμός, θα δώσει μαζί και τη διέξοδο, ώστε να μπορέσετε να τον αντέξετε’’ (Α΄ Κορ. 10:13). Όποιος ζητάει, χτυπώντας την πόρτα (του Θεού), σύμφωνα με την προτροπή του Κυρίου (βλ. Ματθ. 7:7), και παρακαλώντας ως το τέλος, αυτός θα πάρει ότι γυρεύει» (Οσίου Μακαρίου του Μεγάλου, Περί υπομονής και διακρίσεως λόγος, 6-8).

Ο Θεός παραχωρεί να δοκιμάζεται ο άνθρωπος από τα πονηρά πνεύματα και την αμαρτία, γιατί είναι απαραίτητο να συνειδητοποιήσει απόλυτα την πτώση του. Αν δεν τη συνειδητοποιήσει, βλέπετε, δεν μπορεί να γνωρίσει, όπως πρέπει, και να δεχθεί τον Λυτρωτή. Όταν παραδεχθεί πως η φύση του είναι πεσμένη, γεγονός στο οποίο οφείλονται οι ροπές και η όλη διαγωγή του, δέχεται από τον Λυτρωτή τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. Έτσι, γίνεται άξιο σκεύος και όργανο της θείας χάριτος, χρησιμοποιώντας την για το καλό του και μην αποδίδοντας την ενέργεια της στον εαυτό του.

Λέει ο όσιος Γρηγόριος ο Σιναΐτης: «Αν ο άνθρωπος δεν εγκαταλειφθεί και δεν νικηθεί και δεν υποδουλωθεί και δεν κυριευθεί νικημένος από κάθε πάθος και λογισμό και πνεύμα, χωρίς να βρίσκει βοήθεια, μήτε από έργα, μήτε από τον Θεό μήτε απ’ οτιδήποτε, γενικά, έτσι που να φτάσει πια στην απελπισία και να ταπεινωθεί σε όλα, δεν μπορεί να συντριβεί και να έχει τον εαυτό του κάτω απ’ όλους και τελευταίο και δούλο όλων και χειρότερο ακόμα κι από τους δαίμονες, αφού νικιέται και εξουσιάζεται απ’ αυτούς.

Αυτή λοιπόν, είναι η οικονομική ταπείνωση που παραχωρεί η θεία πρόνοια, και μέσω αυτής δίνεται από τον Θεό η δεύτερη, η υψηλή ταπείνωση, η οποία είναι θεία δύναμη που ενεργεί και κάνει τα πάντα. Αυτή κάνει τον άνθρωπο να βλέπει τον εαυτό του πάντοτε όργανο της θείας δυνάμεως και να εργάζεται μ’ αυτήν τα θαυμάσια του Θεού» (Οσίου Γρηγορίου του Σιναΐτη, Κεφάλαια πάνυ ωφέλιμα ΡΛΖ΄, ριζ΄).

Έτσι εξηγείται το θαυμαστό φαινόμενο που παρατηρείται στους αγίους του Θεού: Ενώ είναι σκεύη του Αγίου Πνεύματος, συγχρόνως αναγνωρίζουν και ομολογούν πως είναι οι πιο μεγάλοι αμαρτωλοί, άξιοι πρόσκαιρων και αιώνιων τιμωριών. Κι αυτό, γιατί οι άγιοι ουσιαστικά γνώρισαν και κατανόησαν την πτώση της ανθρώπινης φύσεως, γνώρισαν και κατανόησαν ότι στην πεσμένη φύση τους δεν υπάρχει τίποτε το αμόλυντο, και γι’ αυτό ότι καλό κάνουν, οφείλεται στη θεία χάρη που κατοικεί στην ψυχή τους. Με ακράδαντη πεποίθηση αποδίδουν τα πάντα σ’ αυτήν, τρέμοντας διαρκώς μην τυχόν εμφανιστεί μέσα τους, από την πεσμένη φύση, κάποιον λογισμός ή κάποιο αίσθημα που θα προσβάλει το Άγιο Πνεύμα (πρβλ. Οσίου Μακαρίου του Μεγάλου, Ομιλίες Πνευματικές, ΚΖ΄, 4, 5, 18)

Δεν ωφελεί τον άνθρωπο η γρήγορη μετάβαση από την κατάσταση του πνευματικού πολέμου στην κατάσταση της πνευματικής ελευθερίας.

Ο όσιος Μακάριος παρατηρεί σχετικά:

«Υπάρχουν πολλές ψυχές, οι οποίες, μολονότι για τη νηπιότητα τους απέκτησαν με τη χρηστότητα του Κυρίου τη θεία χάρη – και μάλιστα με σχετική εσωτερική πληροφορία από τη γλυκύτητα και την ανάπαυση που τους χάριζε το Πνεύμα -, παραμένουν ακόμα στη νηπιακή κατάσταση. Αυτές οι ψυχές δεν είναι έτοιμες – ας το πω έτσι – να μπουν στη βασιλεία των ουρανών, επειδή δεν δοκιμάστηκαν, δεν πειράστηκαν με θλίψεις από τα πονηρά πνεύματα. ‘‘Αν δεν πήρατε τη διαπαιδαγώγηση που έχουν πάρει όλοι, τότε είστε νόθα παιδιά και όχι γνήσια’’ (Εβρ. 12:8. 55), λέει ο άγιος απόστολος.

Ώστε και οι πειρασμοί και οι θλίψεις στέλνονται στον άνθρωπο για την ωφέλεια του, για να κατεργαστούν την ψυχή του κι έτσι να την κάνουν πιο δυνατή και πιο άξια. Κι αν η ψυχή υπομένει ως το τέλος (τους πειρασμούς και τις θλίψεις) με ελπίδα προς τον Κύριο, είναι αδύνατο να μη λάβει τα αγαθά που έχει υποσχεθεί το Άγιο Πνεύμα και τη λύτρωση από τα πάθη της κακίας» (Οσίου Μακαρίου του Μεγάλου, Περί ελευθερίας νοός λόγος, 14)

Γι’ αυτό και οι αγωνιστές του Χριστού με ελάχιστες εξαιρέσεις, που οφείλονται στην ανεξιχνίαστη θεία βουλή περνούν το μεγαλύτερο μέρος της επίγειας ζωής τους πολεμώντας σκληρά με την αμαρτία, προκειμένου να απαλλαγούν από τον ζυγό της, όπως οι Ισραηλίτες από τον ζυγό του άσπλαχνου Φαραώ. Βγαίνοντας από την Αίγυπτο, τη χώρα της κατασκευής των πλίνθων (βλ. Έξ. 1:14. 5:7) και της κρεοφαγίας (Βλ. Αριθ. 11:4-5), με την οποία συμβολίζεται η σαρκική κατάσταση, οι υπηρέτες του αληθινού Θεού παίρνουν μαζί τους τον πλούτο των Αιγυπτίων (πρβλ. Εξ. 3:21-22), δηλαδή την πνευματική πείρα, που αποκτάται με τον πόλεμο εναντίον της αμαρτίας και των πονηρών πνευμάτων. Πρόκειται για θεία απόφαση και για πνευματικό νόμο.

Ο αββάς Ισαάκ ο Σύρος παραθέτει την ακόλουθη διήγηση κάποιου αγίου:

«Πήγα κάποτε σ’ έναν σεβάσμιο γέροντα αναχωρητή, γιατί ήμουνα λυπημένος από τους πειρασμούς. Ο γέροντας ήταν άρρωστος και βρισκόταν στο κρεβάτι. Τον χαιρέτησα, κάθισα κοντά του και του είπα:

– “Προσευχήσου για μένα, πάτερ, γιατί θλίβομαι πολύ από τους πειρασμούς των δαιμόνων”.

Εκείνος, ανοίγοντας τα μάτια του, με κοίταξε προσεκτικά και μου είπε:

– “Είσαι νέος, παιδί μου, και ο Θεός δεν αφήνει να σε βρουν πειρασμοί”.

– “Μπορεί να είμαι νέος”, αποκρίθηκα, ‘‘αλλά έχω πειρασμούς δυνατών ανδρών”.

– “Τότε ο Θεός θέλει να σε κάνει σοφό”, είπε πάλι εκείνος.

– “Πώς θα με κάνει σοφό; Εγώ κάθε μέρα γεύομαι τον θάνατο”.

– “Σώπα, ο Θεός σε αγαπά και θα σου δώσει τη χάρη του«, ξαναείπε. Και πρόσθεσε: “Μάθε, παιδί μου, ότι εγώ έκανα τριάντα χρόνια πόλεμο με τους δαίμονες. Πέρασα τον εικοστό χρόνο, και δεν είχα νιώσει καμιά ανακούφιση. Όταν όμως, πέρασα τον εικοστό πέμπτο, άρχισα να βρίσκω ανάπαυση, ανάπαυση που μεγάλωνε με τον καιρό. Όταν πέρασα τον εικοστό έβδομο και μπήκα στον εικοστό όγδοο χρόνο, η ανάπαυση έγινε πολύ μεγάλη. Και όταν έφτανε στο τέλος του ο τριακοστός χρόνος, ήταν πια τόση, που δεν ήξερα το μέτρο στο οποίο είχε φτάσει”» (Αββά Ισαάκ του Σύρου, ο.π., Γ΄, 4-5).

Να πόση ανάπαυση γεννήθηκε από την πολύχρονη και πολύμοχθη εργασία*.

* Χρησιμοποιούμε εδώ τη λέξη «εργασία», επειδή συνήθως έτσι ονομάζουν οι πατέρες τη νοερά και καρδιακή άσκηση. Λέγοντας «άσκηση», τις πιο πολλές φορές εννοούν τους σωματικούς κόπους. (βλ. Οσίων Βαρσανουφίου και Ιωάννη, ο.π., σιδ΄. πρβλ. Αββά Ισαάκ του Σύρου, ο.π., ΚΓ΄, 1).

Ας στηρίξουμε την ελπίδα μας στον παντοδύναμο και πανάγαθο Θεό μας. Ας αγωνιστούμε μέσω της αληθινής μοναχικής ζωής, περνώντας μέσ’ από τα σύννεφα και τους καπνούς και τις φουρτούνες που ξεσηκώνονται κάθε τόσο μέσα μας, ώστε να κατεβούμε με τον λογισμό στα βάθη της ψυχής μας, της αιχμαλωτισμένης και νεκρωμένης από την αμαρτία, της δύσοσμης και δύσμορφης και θαμμένης στον τάφο της πτώσεως. Εκεί, στην άβυσσο της καρδιάς, θα δούμε φωλιασμένο το φίδι, που αργοσκοτώνει την ψυχή μας.

Η πλήρης επίγνωση της ανθρώπινης πτώσεως είναι απαραίτητη στον αγωνιστή του Χριστού, είναι θεμελιώδης προϋπόθεση της ασκήσεως του. Μόνο αν έχει αυτή την επίγνωση, μπορεί σαν μέσ’ από τον ίδιο τον άδη να προσευχηθεί και να επικαλεστεί τον Κύριο με πνεύμα γεμάτο συντριβή, όπως διδάσκει ο όσιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος: «Θεέ και Κύριε των όλων, Εσύ που έχεις εξουσία πάνω σε κάθε πνοή και ψυχή, Εσύ που μπορείς όπως κανείς άλλος να με γιατρέψεις, άκουσε τη δέηση μου, του ταλαίπωρου, και το φίδι, που φωλιάζει μέσα μου, θανάτωσε το με την επιφοίτηση του Παναγίου Σου Πνεύματος και αφάνισε το» (πρβλ. Οσίου Μακαρίου του Μεγάλου, Περί φυλακής καρδιάς, 1).

Στην κατάσταση της πτώσεως η αμαρτία και ο διάβολος κυριαρχούν τόσο στον άνθρωπο, που αυτός δεν μπορεί να τους αντισταθεί . Παρασύρεται ακόμα και χωρίς να το θέλει, αν όχι σε έμπρακτα, και μάλιστα θανάσιμα, αμαρτήματα, οπωσδήποτε, όμως, σε αμαρτήματα του νου. Οι προσεκτικοί και επιμελείς αγωνιστές, ωστόσο, πολύ σπάνια φανερώνουν με λόγια ή και με πράξεις την εσωτερική τους ταραχή.

Αγίου Ιγνατίου Μπριαντσιανίνωφ. Έργα 4 – Ασκητικές εμπειρίες Δ΄
εκδ. Ιερά Μονή Παρακλήτου, Ωρωπός Αττικής 2012

greekdownloads.wordpress